एडिटिंग म्हणजे काय? (What is Editing?)

एडिटिंग म्हणजे शूट केलेल्या वेगवेगळ्या दृश्यांना (shots) एका क्रमाने जोडणे जेणेकरून एक सुंदर आणि अर्थपूर्ण कथा तयार होईल.

सोप्या भाषेत सांगायचं तर —

जसं एक शिंपी कपड्याचे तुकडे शिवून एक सुंदर कपडा तयार करतो, तसंच एडिटर वेगवेगळे shots जोडून एक पूर्ण चित्रपट तयार करतो.

एडिटिंगमध्ये हे सगळं येतं:

• कोणता shot आधी येईल, कोणता नंतर हे ठरवणे
• नको असलेले भाग कापणे (Cutting)
• संगीत, आवाज आणि व्हिज्युअल एकत्र आणणे
• चित्रपटाची गती (Pace) आणि भावना तयार करणे

एडिटिंग फिल्ममेकिंगमध्ये का महत्त्वाचे आहे?

एडिटिंगला “Third Writing of a Film” असे म्हणतात .

Script, Shooting, Editing

१. कथा सांगणे (Storytelling)
एडिटिंगमुळे कथा योग्य क्रमाने आणि प्रभावीपणे प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचते.

२. भावना निर्माण करणे (Emotion)
एखादा scene कसा कापला जातो यावर प्रेक्षकाला रडणे, हसणे किंवा घाबरणे अवलंबून असते.

३. वेळ नियंत्रण (Time Control)
३ तास शूट केलेलं फुटेज एडिटिंगने २ तासांच्या चित्रपटात बसवता येतं.

४. चुका लपवणे (Fix Mistakes)
शूटिंगमध्ये झालेल्या छोट्या चुका एडिटिंगने दुरुस्त करता येतात.

५. Pace आणि Rhythm
Action चित्रपटात जलद cuts तर भावनिक scene मध्ये संथ cuts वापरले जातात — हे एडिटर ठरवतो.

कितीही चांगलं शूटिंग असलं तरी एडिटिंग खराब असेल तर चित्रपट बघवत नाही!

कॉम्प्युटरपूर्वी एडिटिंग कसं केलं जायचं?

(Traditional / Analog Editing)

कॉम्प्युटर येण्यापूर्वी एडिटिंग हे हाताने (Manual) केलं जात होतं. हे खूपच कठीण आणि वेळखाऊ काम होतं.

१. फिल्म रील (Film Reel)
त्या काळी चित्रीकरण 35mm किंवा 16mm फिल्म रोलवर होत असे.
शूटिंग झाल्यावर हा रोल Lab मध्ये पाठवला जायचा आणि तिथे तो Develop केला जायचा — जसं आपण जुने फोटो Develop करायचो.

२. फिल्म पाहणे (Viewing the Rushes)
Develop झालेली फिल्म Editing Table किंवा Flatbed Editor वर लावून एडिटर बघायचा.
या मशीनला Moviola किंवा Steenbeck असं म्हणत.

३. हाताने कापणे (Physical Cutting)
एडिटरकडे एक धारदार ब्लेड (Splicer) असायचं.
त्याने तो फिल्मची पट्टी हाताने कापायचा.
“हा shot इथे नको, तो shot इथे हवा” असं ठरवून physically film cut करायचा.

४. जोडणे (Splicing)
कापलेले तुकडे Tape किंवा Cement Splice वापरून जोडले जायचे.
चुकीचं जोडलं तर परत सोडवून पुन्हा जोडावं लागे — Delete button नव्हता!

५. लटकवून ठेवणे (Hanging Trims)
कापलेले फिल्मचे तुकडे एडिटर एका खिळ्याला किंवा बिनवर लटकवून ठेवायचा.
प्रत्येक तुकड्यावर कागदाची चिट्टी लावून त्यावर scene नंबर लिहायचा.
हे तुकडे म्हणजे जणू डिजिटल Bin मधले Clips होते!

६. आवाज वेगळा जोडणे (Sound Editing)
त्या काळी व्हिडिओ आणि आवाज वेगवेगळ्या रोलवर असायचे.
संगीत, संवाद आणि Effects वेगळ्या ट्रॅकवर तयार करून नंतर Optical Printing तंत्राने एकत्र केले जायचे.

त्या काळचे प्रसिद्ध एडिटर्स

आजचं एडिटिंग vs जुनं एडिटिंग

त्या काळचे एडिटर्स इतके अनुभवी असायचे की ते फिल्मची पट्टी उजेडात धरून कोणता frame आहे ते ओळखायचे डोळ्यांनीच!