पहिला मराठी चित्रपट | First Marathi Film

पहिला मराठी मूकपट

दादासाहेब तोरणे यांचा ‘श्री पुंडलिक’ (१९१२) हा पहिला मराठी मूकपट मानला जातो.

मात्र, भारत सरकार अधिकृतपणे दादासाहेब फाळके यांच्या ‘राजा हरिश्चंद्र’ (१९१३) या चित्रपटाला पहिला भारतीय पूर्ण लांबीचा चित्रपट मानते.

पहिला मराठी बोलपट

‘अयोध्येचा राजा’ (१९३२) पहिला मराठी बोलपट आणि भारतीय चित्रपटसृष्टीतील सर्वात जुना जिवंत बोलपट आहे. हा चित्रपट राजा हरिश्चंद्र यांची सत्य आणि धर्माप्रती असलेल्या अतूट निष्ठेची पौराणिक कथा सांगतो.

महत्त्वाची वैशिष्ट्ये:

• सत्याची परीक्षा: ऋषी विश्वामित्र हरिश्चंद्रांच्या शब्दाची परीक्षा घेतात, ज्यामुळे राजाला आपले संपूर्ण राज्य आणि संपत्ती दान करावी लागते.
• वनवास आणि हालअपेष्टा: हरिश्चंद्र, त्यांची पत्नी तारामती आणि मुलगा रोहिदास काशी (वाराणसी) मध्ये वनवासात जातात आणि त्यांना प्रचंड गरिबी आणि निराशेला सामोरे जावे लागते.
• गुलामगिरीत विक्री: विश्वामित्रांना १,००० सुवर्णमोहरा देण्याचे वचन पूर्ण करण्यासाठी, हरिश्चंद्र स्वतःला आणि आपल्या कुटुंबाला गुलामगिरीत विकतात.
• अंतिम त्याग: हरिश्चंद्र स्मशानभूमीत रक्षक म्हणून काम करतात, तर तारामती एका श्रीमंत कुटुंबाची सेवा करते. जेव्हा त्यांच्या मुलाचा मृत्यू होतो, तेव्हा तारामती त्याला स्मशानभूमीत आणते आणि हरिश्चंद्राला स्वतःच्या मुलाच्या अंत्यसंस्कारासाठी फी मागण्याची सक्ती केली जाते.
• दैवी हस्तक्षेप: असीम त्रासानंतरही त्यांच्या सत्याप्रती असलेल्या अतूट समर्पणाने प्रभावित होऊन, देव हस्तक्षेप करतात, त्यांचे राज्य परत करतात आणि त्यांच्या मुलाला पुन्हा जिवंत करतात.